ΔΗΜΟΣ ΚΟΖΑΝΗΣ

Η Πρωτομαγιά στη Λευκοπηγή Κοζάνης
Τα χαράματα της Πρωτομαγιάς όλα τα κορίτσια του χωριού ντύνονται με τοπικές παραδοσιακές φορεσιές και βγαίνουν έξω από το χωριό. Εκεί μαζεύουν λουλούδια και κάνουν στεφάνια. Τρίβουν τα μάγουλά τους για να κοκκινίσουν με τις "κουκλίτσες" (παπαρούνες) και δένουν στο κεφάλι ή στη μέση χλωρή βρίζα για να μην πονούν. Στη συνέχεια χορεύουν και τραγουδούν παλαιά δημοτικά τραγούδια που αναφέρονται στο Μάη και αργότερα, μέσα στο πρωινό, κατεβαίνουν στην πλατεία του χωριού όπου και χορεύουν κρατώντας λουλούδια τραγουδώντας:
Τώρα Μαϊά, τώρα δρουσιά, τώρα του καλουκαίρι
τώρα φουντώνουν τα κλαδιά κι βγάζ' η γής χουρτάρι,
τώρα κι ου Γιάννης διάβινι στου μαύρου του καβάλα
Νύχτα σιλώνει τ' άλογο, νύχτα του καλιγώνει...

Η γιορτή του Αϊ-Γιάννη στη Λευκοπηγή Κοζάνης
Την ημέρα αυτή, όλο το χωριό συγκεντρώνεται το απόγευμα στο νάρθηκα της εκκλησίας που πανηγυρίζει. Φορούν τοπικές ενδυμασίες και κάθονται σε κοινά τραπέζια, τα οποία ευλογεί ο ιερέας και θυμίζουν τις "αγάπες" των πρώτων Χριστιανών. Το φαγητό είναι άφθονο και προσφέρεται αποκλειστικά από τα ζευγάρια που έκαναν τους γάμους τους τον προηγούμενο χρόνο. Στη συνέχεια ακολουθεί χορός όλων των χωριανών με παμπάλαια δημοτικά τραγούδια:
" Για φάτι, πιέτι φίλοι μου, χαρείτι να χαρούμι
τούτουν τουν χρόνου τουν καλό, τουν άλλουν ποιος τουν ξέρει
για ζούμι για πιθαίνουμι για σ' άλλουν τόπου πάμι
για σ' α΄λλου κάνα σύνουρα, για σ' άλλου βιλαέτι".
Κι έτσι τραγουδώντας και χορεύοντας γυρνούν στο χωριό, όπου όλοι επισκέπτονται τα σπίτια των εορταζόντων.

 
ΔΗΜΟΣ ΑΙΑΝΗΣ

Οι "Λαζαρίνες"
Λέγονται οι νέες κοπέλες της Αιανής, οι οποίες το Σάββατο του Λαζάρου, φορώντας ειδική τοπική ενδυμασία, γυρίζουν στα σπίτια του χωριού, τραγουδούν σχετικά τραγούδια και το απόγευμα καταλήγουν στην πλατεία του χωριού, όπου χορεύουν τον "τσιντζιρό", τον τρανό χορό, παρουσία όλων των κατοίκων του χωριού. Την επόμενη μέρα, των Βαΐων, οι γυναίκες του χωριού, ντυμένες με τοπικές ενδυμασίες, τραγουδούν στην πλατεία τα βαγιάτικα τραγούδια.

Η "Χελιδόνα"
Τη "Xελιδόνα" γιορτάζουν τα παιδιά της Αιανής 6-12 χρόνων κάθε χρόνο την 1η του Μάρτη, για να υποδεχτούν την άνοιξη. Κρατώντας στα χέρια ξύλινα ομοιώματα χελιδονιού, γυρίζουν στα σπίτια του χωριού και τραγουδούν: "Χελιδόνα πέρασε απ' τη μαύρη θάλασσα, θάλασσα κι αν πέρασε έκατσε και λάλησε...".

ΔΗΜΟΣ ΣΙΑΤΙΣΤΑΣ

Κλαδαριές
Την παραμονή των Χριστουγέννων ανάβουν μεγάλες φωτιές, "τις κλαδαριές", στους δρόμους και τις πλατείες και χορεύουν παίζοντας τοπικά όργανα. Τα παιδιά γυρίζουν στα σπίτια και χτυπούν με κλαδιά τις πόρτες λέγοντας κάλαντα που τα προσαρμόζουν κάθε φορά στο νοικοκύρη του σπιτιού.

Μπουμπουσάρια
Ανήμερα των Φώτων γίνονται "τα μπουμπουσάρια". Ολη μέρα πίνουν το ντόπιο κρασί και χορεύουν τον πηδηχτό χορό που τον λένε Αϊβασιλιάτικο.

Δεκαπενταύγουστος
Καβαλάρηδες με στολισμένα άλογα προσκυνούν την εικόνα της Παναγίας στο Μοναστήρι του Μικροκάστρου και, στη συνέχεια, επιστρέφουν στην πόλη όπου και γίνεται μεγάλο γλέντι μέχρι το πρωί.

ΔΗΜΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ

Κρητικός γάμος
Το έθιμο του παραδοσιακού κρητικού γάμου διατηρείται ακόμα και σήμερα σε πολλά χωριά. Αφού συνταχθεί το προικοσύμφωνο και παρθεί η επίσημη έγκριση του πατέρα της νύφης, ορίζεται η ημερομηνία του μυστηρίου. Ακολουθεί το "κάλεσμα", όπου προσκαλούνται όλοι οι συγγενείς και οι φίλοι οι οποίοι μέχρι την ημέρα του γάμου στέλνουν δώρα, τα λεγόμενα "κανίσκια", ένα καλάθι με λάδι, τυρί, κρασί και πατάτες. Την παραμονή του γάμου, τα προικιά της νύφης μεταφέρονται πάνω σε άλογα στο σπίτι του γαμπρού. Σε όσους συμμετέχουν στην προετοιμασία του γάμου, προσφέρονται ξεροτήγανα με μέλι και η κρητική κουλούρα. Η τελετή ξεκινά με πομπή από το σπίτι του γαμπρού και καταλήγει στο σπίτι της νύφης. Από εκεί, αφού ανταλλάσσονται φιλιά και ευχές, οι μελλόνυμφοι κατευθύνονται προς την εκκλησία. Μετά την τελετή, το ζευγάρι φτάνει στο σπίτι του γαμπρού, όπου η μητέρα του ταΐζει τη νύφη καρύδια με μέλι και χαράζει σταυρό στην πόρτα, ενώ η νύφη χύνει μέλι στην είσοδο και σπάει ένα ρόδι, για να είναι ο γάμος γλυκός σαν το μέλι και καρπερός σαν το ρόδι. Το γλέντι ξεκινά με τραγούδια από το ζευγάρι και συνεχίζεται με χορό και φαγοπότι έως το πρωί.
Ο κρητικός γάμος αναβιώνει κάθε καλοκαίρι στο παραδοσιακό χωριό Κριστά κοντά στον Αγιο Νικόλαο.

NΟΜΟΣ ΛΕΥΚΑΔΑΣ

Ο παραδοσιακός λευκαδίτικος γάμος
Το πρώτο δεκαήμερο του Αυγούστου, στο χωριό Καρυά αναβιώνει το έθιμο του παραδοσιακού λευκαδίτικου γάμου. Διαρκεί τέσσερις ημέρες και πραγματοποιείται στην κεντρική πλατεία του χωριού, όπου έχει στηθεί σκηνικό που αποτελεί αναπαράσταση των σπιτιών της νύφης και του γαμπρού. Την πρώτη ημέρα γίνονται τα προξενειά. Οι γονείς του γαμπρού επιλέγουν τη μέλλουσα γυναίκα του παιδιού τους και στέλνουν ως μεσολαβήτρια στο σπίτι των γονιών της μια προξενήτρα. Εφόσον οι γονείς του γαμπρού και της νύφης συμφωνήσουν, προχωρούν στην υπογραφή του προικοσύμφωνου.
Τη δεύτερη ημέρα γίνονται τα "καρφώματα", δηλαδή η καταμέτρηση των προικιών της νύφης. Την τρίτη ημέρα γίνεται αναπαράσταση της τελετής του γάμου στην εκκλησία και την τέταρτη και τελευταία ημέρα μοιράζεται σε όλους τους παρευρισκόμενους η πίτα της νύφης, γνωστή ως λαδόπιτα.